به گزارش روابط عمومی اندیشکده حکمرانی و اقتصاد نوین، در بخش دیگری از آیین افتتاحیه این اندیشکده که با عنوان «ایران در نقطه تصمیم» در تاریخ دوشنبه ۲۶ مردادماه ۱۴۰۵ در مرکز همایش‌های بین‌المللی رایزن برگزار شد، سید شمس‌الدین حسینی، رئیس هیئت‌مدیره اندیشکده حکمرانی و اقتصاد نوین، با ارائه تحلیلی جامع از وضعیت اقتصادی کشور، بر ضرورت تغییر در حکمرانی اقتصادی و اصلاح اندیشه‌های حاکم بر آن تأکید کرد.سید شمس‌الدین حسینی توضیحاتی درخصوص دلایلی که باعث طرح بحث حکمرانی نوین، اقتصاد نوین و قرار گرفتن ایران در نقطه تصمیم شده است را ارائه کرد.وی توضیح داد: ما با یک ناترازی مرکب و رو به تعمیق مواجه هستیم و وقتی ناترازی‌ها به‌صورت هم‌زمان و در حوزه‌های مختلف بروز می‌کنند، باید بپذیریم که ریشه مسئله به ناترازی در حکمرانی و سیاست‌گذاری بازمی‌گردد. مسائل و چالش‌های محیط‌زیستی، از جمله آلودگی هوا، ریزگردها، کم‌آبی و تنش آبی و فرونشست زمین؛ ناترازی انرژی در حوزه‌های بنزین، گازوئیل و برق؛ کسری بودجه و ناترازی مالی؛ جهش و نوسانات نرخ ارز؛ رشد نقدینگی و تورم؛ کاهش درآمد سرانه و نابرابری شدید؛ و در نهایت کاهش رفاه اجتماعی و افزایش نارضایتی‌های اجتماعی، از جمله مهم‌ترین نمودها و پیامدهای این ناترازی مرکب هستند.
حسینی افزود: تأکید بر حکمرانی نوین از آن روست که حکمرانی موجود با ناترازی‌های جدی مواجه است و این ناترازی‌ها در بخش‌های مختلف اقتصادی و اجتماعی خود را نشان داده‌اند. تداوم این وضعیت، ضرورت حرکت به سمت اصلاح حکمرانی اقتصادی را بیش از پیش آشکار می‌کند. آغاز این مسیر نیز باید از اصلاح اندیشه و پندارهای حاکم بر حکمرانی باشد. برای مثال، در قانون اساسی بر این اصل تأکید شده است که دولت نباید به کارفرمای بزرگ تبدیل شود، اما در عمل شاهد گسترش کارفرمایی دولت و وزارتخانه‌ها هستیم. در حالی که دولت نباید جایگزین مردم و بخش خصوصی شود؛ بلکه وظیفه اصلی آن فراهم کردن بستر مناسب برای فعالیت اقتصادی و تأمین خدمات عمومی است، نه تولید کالاهای اساسی و یا تولید مسکن.وی تأکید کرد: یکی از ویژگی‌های مهم ناترازی‌های موجود در اقتصاد ایران، سرایت‌پذیری و هم‌افزایی آنها است؛ به این معنا که ناترازی در یک بخش می‌تواند ناترازی‌های جدیدی را در بخش‌های دیگر ایجاد و تشدید کند. برای مثال، کاهش تراز صادرات انرژی، به کاهش درآمدهای ارزی و در ادامه کاهش تراز تجاری منجر می‌شود که می‌تواند افزایش نرخ ارز و تشدید تورم را به دنبال داشته باشد. از سوی دیگر، کاهش منابع مالی دولت، کسری بودجه را تشدید می‌کند و در صورت تأمین آن از طریق استقراض از بانک مرکزی، به افزایش نقدینگی و تشدید تورم منجر خواهد شد.
بنابراین، ناترازی‌ها را نمی‌توان به‌صورت منفرد و جدا از یکدیگر تحلیل کرد؛ بلکه باید زنجیره انتقال و اثرات متقابل آنها را در چارچوبی یکپارچه مورد توجه قرار داد.حسینی در ادامه گفت: در شرایط فعلی، به چالش‌ها و ناترازی‌هایی که با آن مواجه هستیم؛ تحریم، جنگ، ترور مقامات سیاسی و نظامی و محاصره اقتصادی نیز اضافه شده است. این عوامل باعث بروز مسائل اساسی و جدی در کشور شده‌اند که حکمرانی باید برای آنها راه‌حل ارائه دهد. چراکه موجودی سرمایه در حال فریز شدن است و نرخ فقر و جمعیت فقیر رشد قابل‌توجهی داشته است. جنگ نیز سبب تشدید ناترازی انرژی، کاهش منابع ارزی، افزایش کسری بودجه، کاهش ظرفیت تولید و افزایش انتظارات تورمی شده است.وی تصریح کرد: با توجه به وجود ناترازی‌های حکمرانی، شرایط اقتصادی، تحولات جهان، وجود نهادهای متداخل، تغییر در محیط حکمرانی، کاهش رفاه اجتماعی، افزایش تهدیدها و فاصله گرفتن از اهداف سند چشم‌انداز و برنامه هفتم، ایران در نقطه تصمیم قرار گرفته و ضروری است مسیر اصلاح شود. در این شرایط، سیاست‌گذاری باید با دقت و مبتنی بر طراحی مناسب انجام شود و زمان‌بندی اجرای سیاست‌ها نیز که از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است، مورد توجه قرار گیرد. یکی از نکاتی که در اقتصاد ایران مشاهده می‌شود این است که بسیاری از سیاست‌های درست و ضروری را در زمان‌های نامناسب اجرا می‌کنیم و سپس، ناکامی آن سیاست را به حساب خود سیاست می‌گذاریم.
حسینی اظهار کرد: برخی چالش‌ها و پدیده‌ها به رغم قابل پیش‌بینی بودن، مانند ناترازی انرژی، با تصمیمات و اقدامات صحیح همراه نشده است. ایران امروز در یک موقعیت ویژه قرار دارد. تحولات ژئوپلیتیکی، رقابت اقتصادی، فناوری، امنیت انرژی، تحولات اجتماعی و بازتعریف جایگاه منطقه‌ای، هم‌زمان بر آینده کشور اثر می‌گذارند. ما نمی‌توانیم همه تحولات جهان را کنترل کنیم؛ باید تحولات ژئوپولیتیکی را به‌عنوان بخشی از محیط حکمرانی در نظر گرفت، ظرفیت کشور برای مواجهه با این تحولات را افزایش داد و از تجربه‌ها و درس‌های آن برای اصلاح سیاست‌ها بهره گرفت. ما نمی‌توانیم همه بحران‌ها را حذف کنیم، اما می‌توانیم تاب‌آوری کشور را در برابر بحران‌ها افزایش دهیم.وی تأکید کرد: ما در اندیشکده حکمرانی و اقتصاد نوین گرد هم آمده‌ایم تا با همکاری یکدیگر، نقش خود را در اعتلای ایران ایفا کنیم و به این پرسش بیندیشیم که ایران آینده چگونه ایرانی خواهد بود. برای تحقق این هدف، باید پیوند میان اندیشه و تصمیم را تقویت کنیم، مسائل پیچیده ایران را با رویکردی میان‌رشته‌ای ببینیم، از تجربه جهان و تاریخ ایران بیاموزیم، راه‌حل‌های متناسب با ارزش‌های معنوی و خصایص ملی را ارائه کنیم، آینده‌پژوهی را وارد فرآیند سیاست‌گذاری کنیم و ثروت ملی را به درآمد ملی پایدار تبدیل کنیم.رئیس هیئت‌مدیره اندیشکده حکمرانی و اقتصاد نوین در پایان گفت: آینده متعالی ایران یک آرزو نیست، بلکه اندیشه‌ای است که با تصمیم درست و اجرای صحیح می‌تواند به واقعیت تبدیل شود. بر همین اساس، شعار اندیشکده حکمرانی و اقتصاد نوین نیز «جایی که اندیشه، تصمیم را می‌سازد» انتخاب شده است.